Op voorspraak van vrom adviseert RAU een chinese miljardenontwikkelaar bij een project om 120 woningen ecologisch verantwoord en energieneutraal te plaatsen in een cruciaal waterwingebied met beschermde natuur.

Shenzhen, net ten noorden van Hongkong. Na Sjanghai de drukste haven van China en in krap 30 jaren van vissersdorpje uitgegroeid tot het hightech financiële centrum van tropisch Zuid-China. Noordelijk van de stad ligt een sinds 1998 ontruimd stroomdallandschap met rijke natuur, cruciaal voor de lokale drinkwatervoorziening.

Vanke, al 18 jaar beursgenoteerd, is de grootste woningbouwontwikkelaar van China. Hij beheerde per 2007 31 miljoen m2 grond, waarop al 11 miljoen m2 woonoppervlak gerealiseerd, en met nog 42 in de pen. Vanke heeft een overeenkomst met de lokale overheid om verspreid over deze zeer kwetsbare vallei 120 woningen te bouwen.

Paalwoningen: geprefabriceerde woningen op een betonplateau – eerst bouwplaats – zwevend op één paal boven het landschap. Iets overhellend voor zelfbeschaduwing en natuurlijk gekoeld door ‘trek’ middels een patio. Afgedekt met een ‘groen’ dak uit begroeiing en zonnepanelen. Ontsloten met één weg bovenlangs waar water en fauna vrijelijk overheen gaan. Zo is bij bouw en gebruik het verlies aan noodzakelijke begroeiing minimaal.spaart bouwvolume en laat zicht vrij.

“Laat honderd bloemen bloeien, laat honderd stemmen klinken”, met dit oude chinese gedicht lanceerde voorzitter MAO een halve eeuw geleden een intellectueel debat.
Toen stond de uitkomst van het debat vast, maar dit is een ander China. Nú met het grootste urbanisatieproces uit de wereldgeschiedenis, de snelst groeiende economie. Een China waar de overheid ook inziet dat Kyoto serieus genomen moet worden, en westerse visie en ervaring kunnen helpen.

De enige ontsluitingsweg, slechts verlicht door sensors, voegt zich met wadi’s en duikers naar het rivierwater. Eronder de noodzakelijke toevoer van nutsvoorzieningen, afvalwater wordt in de vallei verwerkt. Overkragende verdiepingsvloeren zorgen intern voor schaduw. Een centrale patio fungeert als ‘koelschoorsteen’: de warme lucht uit huis kan hier wegtrekken. Op het dak een privétuin, met een kleurig zonnescherm van PV-cellen op textiel.

Al sinds de bronstijd bouwt de mens huizen op palen. Om zijn voedsel te beschermen tegen de dieren, zoals de Spaanse graanschuren die le Corbusier inspireerden. Om zichzelf te beschermen tegen het water, zoals recent nog Steven Holl voor hetzelfde Vanke. Of gebruikmakend van wat de natuur biedt, in romantische boomhutten. Maar hier beschermen de palen niet ons voor het land: hier behoeden de palen het landschap voor óns.

Het beschermde bosgebied van Yangtaishan is zeer kwetsbaar. Vegetatie – ook tijdelijk -afdekken zal onherroepelijk leiden tot erosie van de valleiwanden en onherstelbaar verlies van bijzondere plant- en diersoorten. Door een ontsluitingsweg voor de bouw boven de huizen langs op dezelfde plek als de latere weg, door hangbruggen en daktuinen, en door prefabhuizen te bouwen elk op hun eigen platform, is de belasting geminimaliseerd.

Vanuit het verleden lag de verdeling van de bouwkavels over het bosgebied vast. Niet geclusterd maar juist helemaal uitgespreid – de wens van de woningbouwer. Inmiddels had de overheid daar uit noodzaak strikte milieueisen naast gelegd. Een team van Chinese experts aangevuld met Nederlandse kennis en ervaring – ecologie, waterbeheer, stedenbouw en architectuur – lukte het dit dilemma creatief – ‘out of the box’ – te doorbreken.